การพัฒนาเชิงพื้นที่แบบบูรณาการ เป็นแนวคิดที่ได้รับความสนใจกันมาระยะหนึ่ง เพื่อนำมาช่วยแก้ปัญหาระบบการทำงานที่ผ่านมา ซึ่งมักเป็นการสั่งการจากระดับนโยบายให้ดำเนินการในระดับพื้นที่ อีกทั้งเกิดกรณีปัญหาที่มีหน่วยงานเกี่ยวข้องหลายหน่วยงาน แต่ต่างคน ต่างทำ มีข้อจำกัดด้านภารกิจ ระบบแผนและงบประมาณ และเป็นการทำงานแบบเร่งให้แล้วเสร็จ ทำให้ปัญหาการพัฒนาพื้นที่ยังไม่ถูกแก้ไขอย่างจริงจัง เกิดความเลื่อมล้ำในการพัฒนาระหว่างเมืองกับชนบท การเกษตรทำได้ไม่เต็มที่ เนื่องจากขาดแคลนน้ำ เกิดภาวะหนี้สิน คนในหมู่บ้านต้องออกไปหางานทำในเมือง

ดังนั้น การพัฒนาพื้นที่ต้นแบบปิดทองหลังพระฯ จึงได้นำรูปแบบการพัฒนาเชิงพื้นที่แบบบูรณาการมาใช้บนหลักของศาสตร์พระราชา “เข้าใจ เข้าถึง พัฒนา” และหลักการทรงงานของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร มาปรับใช้ให้เหมาะกับแต่ละพื้นที่ ซึ่งมีภูมิศาสตร์และภูมิสังคมแตกต่างกัน โดยมุ่งมั่นให้เกิดการพัฒนาแบบเป็นองค์รวม ไม่แยกส่วน ประสานความร่วมมือทั้งแนวราบและแนวดิ่ง บูรณาการทั้งความคิด คน งาน เงิน ทรัพยากรต่าง ๆ อย่างเป็นรูปธรรมในหลายพื้นที่ ซึ่งรูปแบบการพัฒนาเชิงพื้นที่แบบบูรณาการในพื้นที่ต้นแบบปิดทองหลังพระฯ ได้ถูกผลักดันไว้เป็นแนวนโยบายในการทำงานของภาครัฐ เพื่อให้เกิดการบูรณาการเชิงพื้นที่ (Area) ภารกิจ (Function) และการมีส่วนร่วม (Participation) ดังนั้นหน่วยงานราชการต่าง ๆ ก็ต้องเรียนรู้ เพื่อให้การปฏิบัติงานพัฒนาในระดับพื้นที่เกิดประสิทธิภาพ แก้ปัญหาได้ถูกจุด ลดการใช้ทรัพยากร ลดความซ้ำซ้อน และความขัดแย้ง และเกิดประโยชน์สูงสุด

จากการถอดบทเรียนและประสบการณ์การทำงานที่ผ่านมาในพื้นที่ต้นแบบปิดทองหลังพระฯ พบข้อพึงพิจารณา ที่จะช่วยให้การริเริ่มและต่อยอดงานพัฒนามีความก้าวหน้าและประสบผลสำเร็จ มี 5 ประการ ดังนี้

1) ข้อมูล อันเป็นฐานในการขับเคลื่อนงานพัฒนาและการ วางแผนอย่างเป็นระบบ รวมทั้งช่วยสะท้อนผลการทำงาน

2) เป้าหมายและแผน ให้เกิดการเข้าใจตรงกัน แบ่งงานกันทำ โดยอาจมีการบันทึกความร่วมมือระหว่างหน่วยงาน

3) การประสานงาน ที่ก่อให้เกิดความเข้าใจ ความมั่นใจ และ ความร่วมมือที่ดี

4) การลงมือทำ เป็นสิ่งสำคัญของการพัฒนา ที่จะช่วยสร้างการเปลี่ยนแปลง ควรเริ่มจากสิ่งง่าย ตอบโจทย์พื้นที่ เห็นผลเร็ว และจะช่วยขยายความร่วมมือในอนาคตต่อไป

5) การเรียนรู้และพัฒนา ทำการทบทวนและยึดหลักยืดหยุ่น ให้เกิดการปรับปรุงและพัฒนางานที่ทำอย่างต่อเนื่อง

ทั้งนี้ ควรยึดแนวทางดีกว่าการยึดวิธีการ เพราะจะทำให้สามารถยืดหยุ่นและแก้ปัญหาได้ การพัฒนาเชิงพื้นที่แบบบูรณาการ บอกได้แต่แนวทางกว้าง ๆ ส่วนวิธีการทำงานก็ขึ้นอยู่กับผู้ปฏิบัติและขึ้นอยู่กับพื้นที่ การลงมือทำจะช่วยให้เกิดการเรียนรู้ และค่อย ๆ ปรับให้เหมาะสม หากไม่ลงมือทำก็จะไม่เกิดการเปลี่ยนแปลงใด ๆ การศึกษาบทเรียนจากพื้นที่อื่น จะช่วยให้มีโอกาสสำเร็จได้ แต่ไม่ใช่ไปลอกกันมา

ติดตามอ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ใน หนังสือการพัฒนาเชิงพื้นที่ Integrated Area-based Development แบบบูรณาการ ความรู้และประสบการณ์พื้นที่ต้นแบบโครงการปิดทองหลังพระ สืบสานแนวพระราชดำริ https://www.pidthong.org/img_ebook/file/4-file-1304.pdf

#มูลนิธิปิดทองหลังพระ
#ทุกวิกฤตผ่านได้เพราะคนไทยไม่ท้อไม่ถอย
#เชื่อมั่นเศรษฐกิจพอเพียง
#สืบสานพระราชปณิธาน
#ศาสตร์ของพระราชาเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน
#พอเพียงเพื่อยั่งยืน
#TV5HD

มูลนิธิปิดทองหลังพระ สืบสานแนวพระราชดำริ
Website: www.pidthong.org
Twitter: twitter.com/pidthong
Instagram: instagram.com/pidthonglangphra_
Threads: threads.net/@pidthonglangphra_
YouTube: https://youtube.com/@pidthong
Line: https://bit.ly/3sumjTn
Tiktok: https://bit.ly/3ZkPmXv