"วันวสันตวิษุวัต" ปรากฏการณ์กลางวันยาวนานเท่ากับกลางคืน

สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (NARIT) เปิดเผยว่าวันที่ 20 มีนาคม 2569 เป็น "วันวสันตวิษุวัต" (Vernal Equinox) ซึ่งเป็นวันที่ดวงอาทิตย์อยู่ในตําแหน่งตั้งฉากกับเส้นศูนย์สูตรของโลกพอดี ส่งผลให้ดวงอาทิตย์ขึ้นทางทิศตะวันออกและตกทางทิศตะวันตกพอดี ทําให้มีช่วงเวลากลางวันและกลางคืนยาวนานเท่ากันทั่วโลก

คําว่า "วิษุวัต" (Equinox) เป็นภาษาสันสกฤต หมายถึง "จุดราตรีเสมอภาค" หรือวันที่กลางวันและกลางคืนยาวนาน 12 ชั่วโมงเท่ากันพอดี เป็นวันที่ประเทศทางซีกโลกเหนือเริ่มเข้าสู่ ฤดูใบไม้ผลิ และซีกโลกใต้เริ่มเข้าสู่ ฤดูใบไม้ร่วง ดวงอาทิตย์จะขึ้นเวลาประมาณ 06.22 น. และตลับขอบฟ้าเวลาประมาณ 18.28 น. สาเหตุที่เวลาขึ้น-ตกดูไม่เท่ากัน 12 ชั่วโมงพอดี เป็นเพราะการนับเวลาจะนับเมื่อ "ขอบบน" ของดวงอาทิตย์สัมผัสเส้นขอบฟ้า แต่หากนับจาก "จุดกึ่งกลาง" ดวงอาทิตย์ วันนี้จะมีกลางวันและกลางคืนยาวนานเท่ากันจริง

ฤดูกาลเกิดจากแกนโลกเอียงทํามุม 23.5 องศา กับแนวตั้งฉากระนาบวงโคจร ทําให้แต่ละพื้นที่ทั่วโลกได้รับแสงอาทิตย์และพลังงานความร้อนไม่เท่ากันในแต่ละช่วงปี

ปรากฏการณ์ถัดไปคือ "วันครีษมายัน" (Summer Solstice) ในวันที่ 21 มิถุนายน 2569 ซึ่งจะเป็นวันที่ดวงอาทิตย์ขึ้น-ตกเฉียงไปทางเหนือมากที่สุด ส่งผลให้ซีกโลกเหนือมีช่วงเวลากลางวันยาวนานที่สุดในรอบปี และเข้าสู่ฤดูร้อนอย่างเป็นทางการ