รัฐเตรียมปรับโครงสร้างค่าไฟแบบขั้นบันได ช่วยกลุ่มคนใช้ไฟน้อย รับมือพลังงานโลกผันผวน

 รัฐเตรียมปรับโครงสร้างค่าไฟแบบขั้นบันได หนุนผู้ใช้ไฟต่ํากว่า 200 หน่วยจ่ายไม่ถึง 3 บาท ครอบคลุม 14 ล้านครัวเรือน

สถานการณ์ความตึงเครียดในตะวันออกกลางที่ยืดเยื้อมานานเกือบ 2 เดือน ตั้งแต่ปลายเดือนกุมภาพันธ์ 2569 ส่งผลให้ราคาพลังงานในตลาดโลก โดยเฉพาะน้ํามันดิบและก๊าซธรรมชาติ ปรับตัวสูงขึ้นต่อเนื่อง กระทบโดยตรงต่อต้นทุนการผลิตไฟฟ้าของไทย ซึ่งยังพึ่งพาก๊าซธรรมชาติเป็นเชื้อเพลิงหลักกว่า 50%

แรงกดดันด้านต้นทุนดังกล่าว ทําให้รัฐบาลต้องเร่งทบทวนโครงสร้างราคาพลังงาน โดยมีแผนปรับราคาน้ํามันหน้าโรงกลั่นเพื่อลดภาระกองทุนน้ํามันเชื้อเพลิงที่ติดลบกว่า 60,000 ล้านบาท ควบคู่ไปกับการปรับรูปแบบการคิดค่าไฟฟ้าใหม่ จากเดิมใช้อัตราเดียว มาเป็นระบบ “ขั้นบันได” ที่กําหนดให้ผู้ใช้ไฟฟ้าน้อยจ่ายในอัตราที่ถูกกว่า ส่วนผู้ใช้มากจะจ่ายในอัตราที่สูงขึ้น

แนวทางนี้มุ่งช่วยเหลือเฉพาะกลุ่ม โดยเฉพาะครัวเรือนที่ใช้ไฟไม่เกิน 200 หน่วยต่อเดือน ซึ่งถือเป็นกลุ่มเปราะบางหลักของประเทศ ท่ามกลางแนวโน้มค่าไฟที่ยังมีทิศทางสูงขึ้น โดยในอดีตช่วงวิกฤติรัสเซีย-ยูเครน ค่าไฟเคยพุ่งเกิน 5 บาทต่อหน่วยมาแล้ว

ปัจจุบันโครงสร้างผู้ใช้ไฟฟ้าในประเทศ พบว่าภาคอุตสาหกรรมใช้ไฟมากที่สุด คิดเป็น 41% รองลงมาคือภาคครัวเรือน 29% และภาคธุรกิจ 25% ทําให้การปรับโครงสร้างครั้งนี้ต้องพิจารณาผลกระทบอย่างรอบด้าน

นายเอกนัฏ พร้อมพันธุ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน เปิดเผยว่า ราคาก๊าซ LNG ที่ไทยต้องนําเข้ามีแนวโน้มสูงขึ้นจากสถานการณ์โลก ส่งผลให้ต้นทุนผลิตไฟฟ้าเพิ่มขึ้น ขณะที่คณะกรรมการกํากับกิจการพลังงาน (กกพ.) ได้ประกาศค่าไฟงวดเดือนพฤษภาคม–สิงหาคม 2569 ที่ 3.95 บาทต่อหน่วย เพิ่มขึ้นจากงวดก่อนหน้า เนื่องจากค่า Ft ที่ขยับสูงขึ้น

อย่างไรก็ตาม กระทรวงพลังงานเตรียมเสนอคณะรัฐมนตรี และคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ พิจารณามาตรการช่วยเหลือผู้ใช้ไฟฟ้ากลุ่มใช้ไฟน้อยกว่า 200 หน่วย จํานวนประมาณ 14 ล้านครัวเรือน โดยกําหนดให้หน่วยไฟฟ้าช่วงแรกมีราคาต่ํากว่า 3 บาทต่อหน่วย ซึ่งสามารถดําเนินการได้โดยไม่กระทบค่าไฟเฉลี่ยของประเทศ

รูปแบบดังกล่าวมีลักษณะคล้ายการจัดเก็บภาษีแบบก้าวหน้า คือยิ่งใช้มาก อัตราที่ต้องจ่ายยิ่งสูง ขณะเดียวกัน ภาครัฐยังสนับสนุนให้ผู้ใช้ไฟฟ้าปริมาณมากหันไปใช้พลังงานทางเลือก เช่น การติดตั้งโซลาร์เซลล์ เพื่อลดค่าใช้จ่ายในระยะยาว พร้อมผลักดันนโยบายซื้อขายไฟฟ้าโดยตรง (Direct PPA) และระบบ Net Billing เพื่อให้ประชาชนสามารถขายไฟฟ้าส่วนเกินกลับเข้าสู่ระบบได้

ทั้งนี้ รัฐยืนยันจะเร่งแก้ไขข้อจํากัดเดิมที่เป็นอุปสรรคต่อการติดตั้งโซลาร์เซลล์ ไม่ว่าจะเป็นขั้นตอนการอนุญาตที่ซับซ้อน หรือความล่าช้าในการติดตั้งมิเตอร์ไฟฟ้า เพื่อให้ประชาชนเข้าถึงพลังงานสะอาดได้สะดวกมากขึ้น

อย่างไรก็ตาม ภาคอุตสาหกรรมแสดงความกังวลต่อแนวคิดดังกล่าว โดยมองว่าแม้หลักการจะดูเป็นธรรม แต่ในทางปฏิบัติอาจเพิ่มภาระต้นทุนให้ผู้ประกอบการ โดยเฉพาะธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SME) และอาจกระทบต่อความสามารถในการแข่งขันในระยะยาว