เมื่อวันที่ ๘ มิถุนายน ๒๕๖๙ กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดําเนินไปทรงเปิดการประชุมวิชาการและนิทรรศการพิเศษ เรื่อง "สมเด็จ ฯ กรมพระยาดํารงราชานุภาพ

เมื่อวันที่ ๘ มิถุนายน ๒๕๖๙ เวลา ๑๓.๒๙ น. สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดําเนินไปทรงเปิดการประชุมวิชาการและนิทรรศการพิเศษ เรื่อง "สมเด็จ ฯ กรมพระยาดํารงราชานุภาพ และศาสตราจารย์ยอช เซเดส์ : จุดบรรจบแห่งองค์ความรู้ด้านประวัติศาสตร์ราชอาณาจักรสยาม" ซึ่งสํานักฝรั่งเศสแห่งปลายบุรพทิศ และสถาบันภาษาและวัฒนธรรมตะวันออกแห่งชาติ หรือ อินัลโก ร่วมกับกรมศิลปากร และสถานเอกอัครราชทูตฝรั่งเศสประจําประเทศไทย จัดขึ้น ในโอกาสครบ ๓๔๐ ปี การติดต่อสัมพันธ์ครั้งแรกระหว่างสยาม-ฝรั่งเศส ปีพุทธศักราช ๒๕๖๘ และครบ ๑๗๐ ปี แห่งการสถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตไทย-ฝรั่งเศส ปีพุทธศักราช ๒๕๖๙ รวมทั้งให้สาธารณชนได้ประจักษ์ถึงคุณูปการของสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดํารงราชานุภาพ พระบิดาแห่งประวัติประวัติศาสตร์ไทย และ ศาสตราจารย์ยอช เซเดส์ นักวิชาการผู้มีบทบาทสําคัญด้านจารึกศึกษาและประวัติศาสตร์ของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ณ อาคารถาวรวัตถุ (ตึกแดง) เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร

โอกาสนี้ ทรงฟังการเสวนาช่วงที่ ๑ หัวข้อ "รําลึก" มีหม่อมหลวงปนัดดา ดิศกุล องคมนตรี และทายาทราชสกุลดิศกุล บรรยายเรื่อง "การทรงงานของสมเด็จ ฯ กรมพระยาดํารงราชานุภาพ นํามาซึ่งความรักและความคุ้นเคยกับศาสตราจารย์ยอช เซเดส์", นายแบร์นาร์ ครอส ทายาทศาสตราจารย์ยอช เซเดส์ บรรยายเรื่อง "ยอช เซเดส์ และสมเด็จ ฯ กรมพระยาดํารงราชานุภาพ : ความร่วมมือฉันมิตรในงานประวัติศาสตร์นิพนธ์และงานโบราณคดีแห่งเมืองสยาม" ส่วนช่วงที่ ๒ เป็นการเสวนา หัวข้อ "มรดกด้านการปกครอง" มีนายเตช บุนนาค บรรยายเรื่อง "สมเด็จ ฯ กรมพระยาดํารงราชานุภาพ และการปฏิรูปการปกครองหัวเมืองของสยาม พ.ศ.๒๔๓๕-๒๔๕๘", ช่วงที่ ๓ เป็นการเสวนา หัวข้อ "มรดกวิชาการ" มีนายภัทร รุจิรทรรศน์ (ปีเตอร์ สกิลลิ่ง) บรรยายเรื่อง "สมเด็จ ฯ กรมพระยาดํารงราชานุภาพ และนายยอช เซเดส์ ความร่วมมือทางวัฒนธรรมอันพิเศษยิ่ง", นายกังวล คัชชิมา และนายอุเทน วงศ์สถิตย์ บรรยายเรื่อง "จารึกเขาน้อย : หลักฐานสําคัญที่ยอช เซเดส์ เหลือไว้ให้ศึกษาต่อ" ซึ่งเป็นการย้อนรอยจุดกําเนิดของประวัติศาสตร์นิพนธ์ไทย และเป็นการทบทวนให้เห็นมุมมองใหม่ ๆ ที่ได้จากมรดกร่วมของปราชญ์ทั้งสอง เป็นแนวทางต่อยอดงานวิจัยและความร่วมมือทางวิชาการ รวมถึงขยายความสนใจด้านไทยคดีศึกษาในประเทศฝรั่งเศสและในยุโรปให้ยั่งยืน

จากนั้น ทอดพระเนตรนิทรรศการ "สมเด็จ ฯ กรมพระยาดํารงราชานุภาพ และศาสตราจารย์ยอช เซเดส์ : จุดบรรจบแห่งองค์ความรู้ด้านประวัติศาสตร์ราชอาณาจักรสยาม" บอกเล่าเรื่องของสองปราชญ์ ที่ร่วมมือกันทํางานมานานกว่าหนึ่งทศวรรษา โดยสมเด็จ ฯ กรมพระยาดํารงราชานุภาพ ทรงเป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระสยามเทวมหามกุฏวิทยมหาราช กับเจ้าจอมมารดาชุ่ม ทรงเป็นต้นราชสกุล "ดิศกุล" ทรงมีบทบาทสําคัญยิ่งในการวางรากฐานการบริหารราชการแผ่นดินสมัยใหม่ ทรงมีพระอัจฉริยภาพด้านการอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรม ทรงรวบรวมเอกสารโบราณ วรรณคดี และศิลาจารึกจากทั่วประเทศ จัดสร้างพิพิธภัณฑสถานในภูมิภาคต่าง ๆ นําโบราณวัตถุชิ้นสําคัญมาเก็บรักษาและจัดแสดงอย่างเป็นระบบ ให้ประชาชนชาวไทยได้ศึกษาเรียนรู้ โดยวิธีการทรงงาน จะเสด็จลงพื้นที่สํารวจจริง ควบคู่การศึกษาค้นคว้าหลักฐานที่เป็นเอกสารลายลักษณ์ รวมถึงแลกเปลี่ยนความรู้กับนักปราชญ์เฉพาะด้านทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติอยู่เสมอ ที่สําคัญคือ ทรงร่วมงานอย่างใกล้ชิดกับศาสตราจารย์ยอช เซเดส์ ศึกษาค้นคว้าด้านโบราณคดี ประวัติศาสตร์ ภาษาศาสตร์ ศิลาจารึก และบรรณารักษศาสตร์ในประเทศไทย ทรงเชิญศาสตราจารย์ยอช เซเดส์ เข้าปฏิบัติงานในประเทศไทย และมีส่วนสําคัญในการก่อตั้งสถาบันทางวิชาการหลายแห่ง อาทิ หอพระสมุดวชิรญาณ ซึ่งต่อมาพัฒนาเป็นหอสมุดแห่งชาติ และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร ทั้งนี้ ในปี ๒๕๐๕ องค์การการศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ หรือ ยูเนสโก ประกาศพระเกียรติคุณให้สมเด็จ ฯ กรมพระยาดํารงราชานุภาพ ทรงเป็นคนไทยคนแรก ที่ได้รับการยกย่องให้เป็นบุคคลสําคัญของโลก

นอกจากนี้ ยังมีนิทรรศการ "ตู้พระธรรมรัตนโกสินทร์ : อัญมณีแห่งพุทธศิลป์ที่หาชมยาก" เป็นนิทรรศการถาวร ให้ความรู้เรื่อง ภูมิปัญญาเชิงช่างศิลป์ไทยชั้นสูง แสดงโบราณวัตถุทรงคุณค่า ประเภทตู้ลายรดน้ําและตู้ลายทองศิลปะสมัยรัตนโกสินทร์ที่สมบูรณ์และหาชมได้ยาก รวมทั้ง "นาฬิกาปารีส" ที่สมเด็จ ฯ กรมพระยาดํารงราชานุภาพ ประทานแก่หอพระสมุดวชิรญาณ ในโอกาสทรงดํารงตําแหน่งเสนาบดีกระทรวงมหาดไทย ครบ ๒๕ ปี เป็นนาฬิกาตั้งพื้นแบบตะวันตก ที่ตกแต่งให้มีรูปแบบศิลปกรรมไทยลงรักปิดทองและประดับลายรดน้ําอย่างประณีต สะท้อนการผสมผสานระหว่างวัฒนธรรมตะวันตกและภูมิปัญญาช่างไทยในสมัยรัตนโกสินทร์ได้อย่างงดงามและทรงคุณค่า ผู้สนใจสามารถเข้าชมนิทรรศการฯ ได้วันพุธถึงวันอาทิตย์ เวลา ๐๙.๐๐-๑๖.๐๐ น. ไม่เสียค่าใช้จ่าย